Xuất khẩu thị trường Tây Ban Nha: Cơ hội và thách thức cho doanh nghiệp nông sản Việt

Sức ép cạnh tranh trên thị trường ngày càng lớn, các biện pháp áp thuế bổ sung của Chính quyền Trump đối với các hàng hóa nhập khẩu từ EU và Tây Ban Nha... sẽ khiến xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Tây Ban Nha trong thời gian tới sẽ gặp khó khăn và thách thức hơn...

1. Tây Ban Nha – thị trường tiềm năng nhưng không dễ tính

Trong những năm gần đây, xuất khẩu nông sản Việt Nam, đặc biệt là cà phê, sang thị trường Tây Ban Nha đang ghi nhận những bước tiến tích cực. Trong 4 tháng đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu Việt Nam – Tây Ban Nha đạt 1,71 tỷ USD, tăng 10,2% so với cùng kỳ năm trước, trong đó xuất khẩu đạt 1,45 tỷ USD.

Đáng chú ý, mặt hàng cà phê Việt Nam tăng trưởng mạnh, 51,4% so với năm 2024, bất chấp bối cảnh cạnh tranh gay gắt và nhiều chính sách thương mại mới từ Liên minh châu Âu và chính phủ Tây Ban Nha.

Tuy nhiên, thị trường này đang thay đổi nhanh chóng. Với việc áp dụng nhiều quy định mới về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn môi trường, xuất khẩu nông sản vào Tây Ban Nha không chỉ là cơ hội, mà còn là bài toán chiến lược mà doanh nghiệp cần nghiêm túc chuẩn bị, đặc biệt là khi tận dụng các nền tảng thương mại điện tử B2B để mở rộng quy mô.

2. Phân tích số liệu: Kim ngạch, xu hướng và biến động

Theo số liệu từ Hải quan và Bộ Công Thương:

• Trong tháng 5 năm 2025, xuất khẩu cà phê của Việt Nam đạt 859,91 triệu USD, giảm nhẹ so với tháng 4 nhưng vẫn duy trì giá xuất khẩu cao kỷ lục (trung bình trên 5.700 USD mỗi tấn)

• Tây Ban Nha là thị trường tiêu thụ lớn thứ 4 tại châu Âu của cà phê Việt, sau Đức, Ý và Bỉ

• Tốc độ tăng trưởng hàng năm của nhóm nông sản như cà phê, hạt tiêu, điều, gạo hữu cơ vào Tây Ban Nha dao động từ 20 đến 70 phần trăm tùy từng mặt hàng

Bảng thống kê tốc độ tăng trưởng xuất khẩu một số mặt hàng nông sản sang Tây Ban Nha (2024 – 2025)

3. Thách thức lớn cho xuất khẩu nông sản Việt

1. Cạnh tranh khốc liệt từ các nước có lợi thế địa lý

Các nước khu vực châu Mỹ La tinh như Brazil, Colombia và Bắc Phi như Morocco, Tunisia có lợi thế rõ rệt về chi phí logistics, thời gian giao hàng ngắn hơn, mối quan hệ ngoại giao lâu đời với Tây Ban Nha. Điều này tạo ra áp lực lớn cho doanh nghiệp Việt.

2. Quy định mới về môi trường như EUDR và truy xuất nguồn gốc

Từ cuối năm 2024, Liên minh châu Âu bắt đầu áp dụng Quy định chống phá rừng EUDR. Doanh nghiệp xuất khẩu cà phê và các nông sản vào châu Âu, bao gồm Tây Ban Nha, phải cung cấp hồ sơ chứng minh sản phẩm không liên quan đến phá rừng, có mã GPS vùng trồng và thông tin nông hộ. Đây là yêu cầu mới và rất khắt khe.

3. Rào cản kỹ thuật và tiêu chuẩn hóa chất lượng

Tây Ban Nha áp dụng nhiều quy định về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, và đóng gói truy xuất mã QR. Với nhiều doanh nghiệp Việt Nam nhỏ và vừa, đây là một rào cản đáng kể nếu không có sự chuẩn hóa từ đầu chuỗi cung ứng.

4. Cơ hội từ sự dịch chuyển thị trường và xu hướng tiêu dùng

1. Giá xuất khẩu cao và nhu cầu ổn định

Mặc dù sản lượng xuất khẩu cà phê giảm, giá lại đạt đỉnh trong nhiều năm qua. Điều này cho thấy thị trường Tây Ban Nha và châu Âu đang ưu tiên chất lượng và tính bền vững hơn là số lượng. Đây là cơ hội cho doanh nghiệp đẩy mạnh các dòng sản phẩm cà phê rang xay, cà phê hòa tan, nông sản chế biến cao cấp.

2. Hiệp định EVFTA là đòn bẩy cho doanh nghiệp tận dụng ưu đãi thuế

Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – châu Âu đã giúp nhiều mặt hàng nông sản Việt Nam được miễn giảm thuế quan, trong đó có cà phê, gạo, rau quả. Đây là lợi thế mà các doanh nghiệp cần tận dụng thông qua nền tảng thương mại điện tử B2B để mở rộng tệp khách hàng tại Tây Ban Nha.

3. Thương mại điện tử B2B là cánh cửa mới cho doanh nghiệp Việt

Xu hướng tiêu dùng và nhập khẩu tại châu Âu thay đổi sau đại dịch. Giao dịch TMĐT B2B xuyên biên giới trở thành kênh chủ lực. Các nền tảng như Alibaba, Global Sources, Made-in-China, Voso Global, ViettelPost B2B cho phép doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận trực tiếp với nhà phân phối, siêu thị, nhà bán lẻ lớn tại Tây Ban Nha mà không cần qua trung gian.

5. Giải pháp chiến lược cho doanh nghiệp Việt Nam

Để thành công tại thị trường Tây Ban Nha và châu Âu nói chung, doanh nghiệp cần:

Chuẩn hóa quy trình sản xuất và hồ sơ pháp lý

• Thiết lập hệ thống truy xuất nguồn gốc đạt chuẩn EUDR

• Xin cấp chứng nhận quốc tế như EU Organic, Global GAP, Rainforest Alliance

• Đảm bảo hồ sơ doanh nghiệp minh bạch để dễ dàng tiếp cận khách hàng quốc tế trên các sàn thương mại điện tử B2B

Phát triển sản phẩm chế biến để gia tăng giá trị

• Chuyển hướng xuất khẩu từ hàng thô sang cà phê hòa tan, đóng gói, nông sản sấy khô, đóng hộp

• Tối ưu bao bì, nhãn mác, mã QR truy xuất. Đây là yếu tố quan trọng trong quyết định mua hàng của người tiêu dùng châu Âu

Ứng dụng nền tảng thương mại điện tử B2B chuyên sâu

• Lựa chọn sàn giao dịch phù hợp ngành hàng, thị trường

• Tối ưu hồ sơ gian hàng, đăng sản phẩm kèm hình ảnh chuyên nghiệp, mô tả hai ngôn ngữ Anh và Tây Ban Nha, minh bạch hóa các chính sách vận chuyển

• Kết hợp với các gói quảng cáo B2B nội khối châu Âu để đẩy mạnh tiếp cận người mua