Việt Nam Mở Đường Giao Dịch Tín Chỉ Carbon Rừng Nội Địa: Cơ Hội Lớn Cho Tư Nhân

Việt Nam lần đầu tiên chính thức cho phép giao dịch tín chỉ carbon từ rừng trong nước, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc cụ thể hóa các cam kết giảm phát thải khí nhà kính, đặc biệt là mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Điều này mở ra hành lang pháp lý rõ ràng, khuyến khích sự tham gia của khu vực tư nhân, cộng đồng, cá nhân và doanh nghiệp vào thị trường carbon rừng.

Tiêu Chuẩn Tín Chỉ Carbon Rừng Nội Địa và Vai Trò Của Tư Nhân

Dự thảo Nghị định quy định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng, do Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm chủ trì, là nền tảng pháp lý quan trọng. Đây là lần đầu tiên Việt Nam xây dựng tiêu chuẩn carbon rừng trong nước, đồng thời duy trì cơ chế ghi nhận tín chỉ theo chuẩn quốc tế.

Các điểm nổi bật của Dự thảo Nghị định:

• Bên cung ứng dịch vụ: Đa dạng từ chủ rừng nhà nước (UBND xã, tổ chức công lập) đến tư nhân (cá nhân, hộ gia đình, cộng đồng dân cư, doanh nghiệp).

• Bên sử dụng dịch vụ: Các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước có nhu cầu bù đắp phát thải carbon.

• Giao dịch: Thực hiện qua hợp đồng hoặc sàn giao dịch carbon trong nước.

• Đơn vị tính: 1 tấn CO2 tương đương.

• Khung giá khởi điểm: Do UBND tỉnh ban hành dựa trên hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường). Đối với rừng liên tỉnh, áp dụng khung giá cao nhất.

• Tham gia dự án:

  • Rừng thuộc sở hữu toàn dân: UBND tỉnh hoặc Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đại diện triển khai.

  • Rừng thuộc quyền sử dụng cá nhân, tổ chức, cộng đồng: Chủ rừng có thể trực tiếp hoặc ủy quyền tham gia.

  • Hộ, cá nhân sở hữu rừng trồng liền kề: Có thể tự nguyện tham gia và chia sẻ lợi ích.

Quản Lý Nguồn Thu và Đảm Bảo Minh Bạch

Nguồn thu từ bán tín chỉ carbon rừng sẽ được chia sẻ qua chi trả trực tiếp hoặc thông qua Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng Việt Nam và các quỹ cấp tỉnh. Điều này đảm bảo tính hợp pháp của nguồn thu và khuyến khích các chủ rừng.

• Tổ chức: Nguồn thu sau khi trừ chi phí được tính là nguồn thu hợp pháp và sử dụng theo quy định tài chính.

• Cá nhân, hộ gia đình, cộng đồng: Nguồn thu phân bổ theo diện tích đóng góp và sử dụng theo phương án đã được duyệt.

• Minh bạch: Yêu cầu báo cáo định kỳ hàng năm từ chủ rừng, UBND cấp xã và các tổ chức liên quan.
  

Phân Tách Cơ Chế Dịch Vụ và Thị Trường Carbon

PGS.TS Nguyễn Bá Ngãi, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Chủ rừng Việt Nam, đề xuất tách bạch hai cơ chế quan trọng:

1. Cơ chế cung ứng dịch vụ: Xem như quan hệ dân sự - hợp đồng giữa chủ rừng (cung ứng) và doanh nghiệp phát thải (sử dụng), với sự điều tiết giá của Nhà nước (tương tự chi trả dịch vụ môi trường rừng).

2. Cơ chế thị trường: Tín chỉ carbon rừng giao dịch trên sàn giao dịch carbon, nơi giá hình thành theo nguyên tắc thị trường hoặc đấu giá, không có sự can thiệp của Nhà nước.

Việc phân tách này nhằm tránh xung đột trong định giá, chia sẻ lợi ích và đảm bảo sự thống nhất giữa Luật Lâm nghiệp 2017 và Luật Bảo vệ môi trường 2020.

Tác Động và Cơ Hội Tương Lai

Nghị định này được kỳ vọng sẽ "cởi trói" cho các chủ rừng, tạo điều kiện thuận lợi để họ tham gia chủ động vào thị trường carbon. Đây không chỉ là nguồn tài chính bổ sung cho bảo vệ và phát triển rừng mà còn là động lực để ngành lâm nghiệp Việt Nam đóng góp vào mục tiêu giảm phát thải ròng bằng 0.

Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn sẽ là đầu mối hướng dẫn định giá, xây dựng tiêu chuẩn và thiết lập hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định. Sự phối hợp của Bộ Tài chính và UBND các tỉnh là yếu tố then chốt để triển khai hiệu quả.

Nghị định không chỉ đơn giản hóa thủ tục mà còn hướng tới thu hút mạnh mẽ khối tư nhân và doanh nghiệp, những chủ thể có tiềm lực tài chính và công nghệ, nhằm gia tăng trữ lượng rừng và đóng góp thiết thực vào phát triển lâm nghiệp bền vững và cam kết khí hậu của Việt Nam. Đây cũng là tiền đề để tín chỉ carbon rừng Việt Nam tham gia vào các thị trường carbon tự nguyện toàn cầu như LEAF hay FCPF.

CÔNG TY TNHH ALIBABA.COM VIỆT NAM - ALIBABA VIỆT NAM

• Trụ sở chính: Tầng 19, Toà Nhà Saigon Centre, Số 67 Đường Lê Lợi, P .Bến Nghé, Quận 1
• Email: xuandan.pham@alibaba-inc.com
• Điện thoại: +84 987258510
• Chi nhánh 1: Lầu 10 , Becamex Tower, 230 Đại lộ Bình Dương, Thủ Dầu Một , Bình Dương
• Chi nhánh 2: Lầu 9, TTC Plaza, Võ Thị Sáu , Phường Thống Nhất, TP Biên Hoà, Đồng Nai
• Chi nhánh 3: 510 Kinh Dương Vương, P.An Lạc A, Quận Bình Tân, TP HCM