Thương nhân xuất khẩu gạo Việt Nam ‘khát’ vốn và giải pháp từ Alibaba Việt Nam

GIỚI THIỆU: XUẤT KHẨU GẠO VIỆT NAM VÀ VẤN ĐỀ VỐN

Trong 8 tháng đầu năm 2025, Việt Nam đã xuất khẩu gần 5,9 triệu tấn gạo, thu về 3 tỷ USD – con số ấn tượng khẳng định vai trò quan trọng của ngành gạo trong kim ngạch thương mại quốc gia. Tuy nhiên, đằng sau bức tranh tươi sáng đó là những khó khăn lớn của thương nhân xuất khẩu, đặc biệt là vấn đề thiếu vốn tín dụng, hạn mức vay thấp và khó tiếp cận nguồn vốn tín chấp.

Trong khi thế giới đang chú trọng phát triển nhập khẩu gạo carbon thấp, bền vững, thì thương nhân Việt Nam vẫn phải xoay xở với bài toán tài chính, khiến tiến độ thu mua lúa từ nông dân bị ảnh hưởng, nhất là vào vụ mùa cao điểm.

Điểm đáng chú ý là trong kỷ nguyên số, giải pháp không chỉ nằm ở hỗ trợ tài chính truyền thống, mà còn ở việc tận dụng công nghệ và nền tảng thương mại điện tử quốc tế. Việc mở gian hàng Alibaba trên Alibaba Việt Nam đang trở thành hướng đi mới để doanh nghiệp xuất khẩu gạo tiếp cận trực tiếp khách hàng toàn cầu, tạo dòng vốn xoay vòng nhanh hơn, bền vững hơn.

XUẤT KHẨU GẠO VIỆT NAM: NHỮNG CON SỐ BIẾT NÓI

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), trong 8 tháng của năm 2025:

• Việt Nam xuất khẩu gần 5,9 triệu tấn gạo, trị giá 3 tỷ USD, tăng gần 3% về sản lượng so với cùng kỳ năm trước.

• Năm 2024 ghi nhận kỷ lục khi Việt Nam xuất khẩu hơn 9 triệu tấn gạo, mang về 5,6 tỷ USD – mức cao nhất trong lịch sử.

Những con số này cho thấy gạo Việt Nam đang ngày càng khẳng định vị thế trên bản đồ xuất nhập khẩu toàn cầu. Nhu cầu thị trường thế giới vẫn dồi dào, đặc biệt tại Philippines, Trung Quốc, châu Phi và Trung Đông. Tuy nhiên, để tận dụng tốt cơ hội, vấn đề vốn trở thành “nút thắt cổ chai” đối với doanh nghiệp.
 

KHÓ KHĂN CỦA THƯƠNG NHÂN XUẤT KHẨU GẠO: ‘KHÁT’ VỐN

Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) chỉ ra rằng:

1. Khó tiếp cận vốn tín dụng: Nhiều ngân hàng hạn chế cho vay với doanh nghiệp gạo do rủi ro biến động giá cả.

2. Thiếu vốn tín chấp: Phần lớn thương nhân không có tài sản thế chấp, dẫn đến khó khăn trong mở rộng thu mua và ký hợp đồng lớn.

3. Hạn mức vay thấp: Ngay cả khi được vay, hạn mức vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu vốn khổng lồ cho thu mua vụ mùa.

Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chuỗi cung ứng: doanh nghiệp khó thu mua lúa ngay từ đầu vụ, dẫn đến tình trạng bị động, bỏ lỡ cơ hội bán ra thị trường quốc tế.
 

VAI TRÒ CỦA THƯƠNG LÁI TRONG CHUỖI GIÁ TRỊ LÚA GẠO

Mặc dù thương nhân xuất khẩu giữ vai trò trung tâm trong xuất khẩu, nhưng thương lái (hàng xáo) vẫn là mắt xích quan trọng:

• Có kinh nghiệm thu mua sát với mùa vụ.

• Có phương tiện vận chuyển, kho chứa tại chỗ.

• Bám sát vùng nguyên liệu tốt hơn doanh nghiệp lớn.

Điều này phản ánh thực tế rằng, hệ thống chuỗi cung ứng gạo Việt Nam vẫn dựa nhiều vào thương lái. Nếu doanh nghiệp xuất khẩu muốn chủ động hơn, cần thêm vốn và giải pháp kết nối trực tiếp với thị trường nhập khẩu. Đây cũng chính là khoảng trống mà Alibaba Việt Nam có thể lấp đầy thông qua nền tảng kết nối toàn cầu.
 

XUẤT KHẨU GẠO CARBON THẤP: XU HƯỚNG MỚI CỦA THỊ TRƯỜNG

Nhiều quốc gia nhập khẩu hiện nay ưu tiên gạo carbon thấp để đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường và giảm phát thải khí nhà kính. Việt Nam đã có Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp, nhưng:

• Quy mô sản xuất mới dừng ở mức thí điểm.

• Chưa có chuỗi cung ứng đồng bộ.

• Thiếu cơ chế hỗ trợ rõ ràng cho nông dân và doanh nghiệp.

Nếu triển khai đồng bộ, gạo carbon thấp có thể mở ra cơ hội tăng trưởng bền vững cho xuất khẩu gạo Việt Nam, đặc biệt ở các thị trường khó tính như EU, Nhật Bản, Hoa Kỳ.
 

CHÍNH SÁCH VÀ GIẢI PHÁP TỪ BỘ NÔNG NGHIỆP

Theo Thứ trưởng Bộ NN&MT Hoàng Trung, ngành lúa gạo cần tập trung:

• Quản lý chất lượng giống: giảm tỷ lệ giống kém chất lượng.

• Kiểm soát mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói theo chuẩn quốc tế.

• Dự báo và cảnh báo hạn mặn để bảo vệ năng suất.

• Hỗ trợ mở rộng diện tích lúa chất lượng cao thuộc đề án 1 triệu ha.

Đây là những yếu tố quan trọng để tạo nền tảng cho xuất khẩu bền vững và tiếp cận các thị trường cao cấp.
 

VAI TRÒ CỦA ALIBABA VIỆT NAM TRONG HỖ TRỢ XUẤT KHẨU GẠO

Trong bối cảnh thương nhân gạo khát vốn, việc tận dụng các nền tảng số như Alibaba có thể giải quyết nhiều khó khăn:

1. Mở gian hàng Alibaba giúp doanh nghiệp kết nối trực tiếp với nhà nhập khẩu toàn cầu, giảm phụ thuộc vào thương lái.

2. Alibaba Việt Nam hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm gạo trên thị trường quốc tế.

3. Hệ thống thanh toán và logistics xuyên biên giới của Alibaba giúp dòng vốn lưu chuyển nhanh hơn, giảm áp lực vốn tín dụng.

4. Nhiều doanh nghiệp nông sản Việt Nam đã thành công nhờ bán hàng trực tuyến qua Alibaba, mở rộng thị trường xuất khẩu sang hơn 200 quốc gia.

Việc kết hợp giữa xuất khẩu truyền thống và xuất khẩu qua Alibaba sẽ giúp doanh nghiệp gạo Việt không chỉ giải quyết khó khăn vốn ngắn hạn, mà còn tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn.
 

CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN NGÀNH GẠO VIỆT NAM

Để giải quyết bài toán vốn và nâng cao giá trị xuất khẩu gạo, cần triển khai đồng bộ:

• Tăng cường hỗ trợ tín dụng cho thương nhân gạo.

• Phát triển gạo carbon thấp để bắt kịp xu hướng nhập khẩu toàn cầu.

• Xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam thông qua xúc tiến thương mại quốc tế.

• Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số với các nền tảng như Alibaba Việt Nam để kết nối trực tiếp với khách hàng.
   

KẾT LUẬN: KHÁT VỐN NHƯNG KHÔNG THIẾU CƠ HỘI

Thương nhân xuất khẩu gạo Việt Nam đang đối diện với bài toán vốn, nhưng đồng thời cũng đứng trước cơ hội lớn từ nhu cầu toàn cầu, xu hướng gạo carbon thấp và sự hỗ trợ của thương mại điện tử quốc tế.

Nếu tận dụng tốt Alibaba Việt Nam và đẩy mạnh mở gian hàng Alibaba, doanh nghiệp không chỉ giải quyết vấn đề vốn ngắn hạn mà còn xây dựng con đường phát triển dài hạn, bền vững trong ngành xuất nhập khẩu gạo.

THÔNG TIN LIÊN HỆ TƯ VẤN MIỄN PHÍ

CÔNG TY TNHH ALIBABA.COM VIỆT NAM - ALIBABA VIỆT NAM

• Trụ sở chính: Tầng 19, Toà Nhà Saigon Centre, Số 67 Đường Lê Lợi, P .Bến Nghé, Quận 1
• Email: xuandan.pham@alibaba-inc.com
• Điện thoại: +84 987258510
• Chi nhánh 1: Lầu 10, Becamex Tower, 230 Đại lộ Bình Dương, Thủ Dầu Một, Bình Dương
• Chi nhánh 2: Lầu 9, TTC Plaza, Võ Thị Sáu, Phường Thống Nhất, TP Biên Hoà, Đồng Nai
• Chi nhánh 3: 510 Kinh Dương Vương, P.An Lạc A, Quận Bình Tân, TP HCM